Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yerel yönetimlerle ilgili yaptığı açıklamalar, AKP’nin belediyeler üzerinde köklü bir düzenleme hazırlığında olduğunu ortaya koydu. Yeni düzenlemeyle birlikte belediyelerin imar, bütçe ve idari yönetim gibi kritik alanlardaki yetkileri daraltılacak, valilik merkezli kurullar ve merkezi denetim mekanizmaları devreye alınacak.
Erdoğan ne demişti?
AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, partisinin son grup toplantısında “Yerel yönetimler meselesinin yeni bir düzene kavuşturulması kaçınılmaz hale gelmiştir” diyerek dikkat çeken bir mesaj verdi. Erdoğan’ın bu çıkışı, uzun süredir tartışılan "belediyelere müdahale" hazırlıklarının resmiyet kazandığı şeklinde yorumlandı.
Belediyelere "merkezi denetim" geliyor
T24'ten Ceren Bayar'ın haberine göre AKP’nin üzerinde çalıştığı yeni düzenlemeye göre, özellikle büyükşehir ve ilçe belediyelerinde imar planları, bütçe uygulamaları ve hizmet öncelikleri merkezi yapılar tarafından denetlenecek. Belediyelerin serbest karar alma mekanizmaları sınırlandırılacak.
Kurulması planlanan yeni yapılarla birlikte:
- Belediye gelir-gider dengesi takip edilecek,
- Harcamaların öncelik sırasına göre yapılıp yapılmadığı izlenecek,
- Denetim süreçleri raporlarla merkezi yönetime aktarılacak.
Belediye başkanlarının yetkileri daralıyor
AKP’li kaynaklara göre, mevcut yasalar belediye başkanlarına “neredeyse sınırsız” yetki veriyor. Bu durumun kontrol altına alınması amacıyla Belediye Kanunu’nun 38. maddesinde değişiklik yapılması gündemde. Başkanların görev tanımı yeniden yazılacak, karar alma süreçleri denetimle bağlanacak.
Yeni “il kalkınma kurulu” modeli
Hizmetlerin büyükşehirlerin uzak ilçelerine ulaşmaması gerekçesiyle, belediyelerin hizmet sunma biçimi de yeniden yapılandırılacak. Yeni modelde:
- İl özel idareleri ya da valilikler belediyelere paralel hizmet sunabilecek,
- “İl kalkınma kurulu” isimli yeni bir yapı kurulacak,
- Bu kurullar aracılığıyla hizmet koordinasyonu merkezi hükümete bağlanacak.
Yazlık bölgeler için “mevsimsel nüfus” bütçesi
Özellikle yaz aylarında nüfusu katlanan sahil kasabaları ve turistik bölgelerde belediyelerin hizmet yükü artarken, bütçeleri sabit kalıyor. Yeni düzenleme ile bu sorunun çözülmesi amaçlanıyor.
Dönemsel nüfus artışları dikkate alınarak belediyelere ek ödenek verilmesi veya gelir yapısında yeni hesaplamalara gidilmesi planlanıyor.
Grev hakkına sınırlama mı geliyor?
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri de belediye çalışanlarının grev hakları. Özellikle çöp toplama, içme suyu, kanalizasyon gibi hayati hizmetlerde:
- Grev yasağı getirilmesi,
- Ya da grev sırasında hizmetin aksatılmaması için zorunlu müdahale veya ikame hizmet uygulamaları konuşuluyor.
Bu öneri, sendikalar ve çalışan temsilcileri nezdinde tartışma yaratmaya aday.
Kentsel dönüşüm yetkisi merkeze geçiyor
Kentsel dönüşüm projelerinde belediyeler ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasındaki yetki karmaşası, yeni düzenleme ile sona erdirilecek. Planlanan değişikliklerle:
- Kentsel dönüşüm kararları merkezi kurumlara devredilecek,
- Dönüşüm uygulamayan belediyelere yaptırım ya da yetki devri gündeme gelebilecek.
Muhalefet ne diyor?
AKP’nin hazırladığı bu taslağa karşı, muhalefet partilerinden “yerel iradeye darbe” eleştirileri yükseliyor. CHP ve İYİ Parti’den bazı isimler, yapılacak değişikliklerin seçilmiş belediye başkanlarını işlevsiz kılacağını savunuyor.
